<\/p>\n\n\n\n
29 \u2013 30 \u2013 31 Temmuz 1995 g\u00fcnlerinde Cumhuriyet Gazetesinde yay\u0131nlanan \u201cSosyalistler Tart\u0131\u015f\u0131yor\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131 dizisi kapsam\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6yle\u015fi.<\/p>\n\n\n\n
Bir s\u00fcre \u00f6nce feshedilen Sosyalist Devrim Partisi\u2019nin kurucular\u0131 aras\u0131nda yer alan ve genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan Cenan B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 ile \u201cD\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de Sosyalizmin Gelece\u011fi\u201d \u00fczerine konu\u015ftuk. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi Adana \u0130l Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Genel Y\u00f6netim Kurulu \u00fcyeli\u011fi yapan, ard\u0131ndan partinin 1968 kongresinde BEhice Boran ve arkada\u015flard\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu Emek Grubu\u2019na kar\u015f\u0131 Mehmet Ali Aybar\u2019\u0131n grubunda yer alan B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131, T\u00fcrk sendikac\u0131l\u0131k ya\u015fam\u0131nda da \u00f6nemli bir yere sahip. Gazetecilik mezunu olan B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131, T\u00fcrkiye Yap\u0131 \u2013 \u0130\u015f SEndikasi G\u00fcney B\u00f6lge Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan sonra A\u011fa\u00e7 Sanayi \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131\u2019n\u0131 (AS\u0130S) kurarak genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131 ve \u00f6nemli grevleri y\u00f6netti. T\u0130P\u2019te g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda sosyalizmin ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131, Sovyetler Birli\u011fi ya da \u00c7in Halk Cumhuriyeti yanl\u0131s\u0131 olmamas\u0131 gerekti\u011fini savunan Cenan B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmenin de a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya do\u011fru olmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etti. Bug\u00fcn de sosyalizmin gelece\u011finden umutlu oldu\u011funu s\u00f6yleyen B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131\u2019ya y\u00f6neltti\u011fimiz sorular ve yan\u0131tlar\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n\n\n\n
B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 – D\u00fcnyada sosyalizmin geli\u015fmesi, olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in her \u015fey haz\u0131r. Objektif olarak her \u015fey haz\u0131r ama subjektif olarak ne yaz\u0131k ki de\u011fil. Bilindi\u011fi gibi Marks, art\u0131k acze d\u00fc\u015facek bir kapitalizmin sonucunda bir g\u00fczel alternatif olarak getirdi solu, sosyalizmi. Belki onun dedi\u011fi gibi geli\u015fmedi her \u015fey. Ama bug\u00fcn kapitalizm; ad\u0131na liberalle\u015fme de dense neoliberalle\u015fme de dense \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sanc\u0131lar \u00e7ekiyor. Ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada palyatif birtak\u0131m \u00f6nlemlerle bu y\u0131llara gelen kapitalizm art\u0131k ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmler bile bulam\u0131yor. Globalle\u015fme gibi \u015feylerin \u00e7\u00f6z\u00fcm olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc birbirlerine \u00e7ok benzemeyen sosyopolitik, sosyoekonomik yap\u0131lar bir araya gelemeyeceklerdir. Ama ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek yeni birtak\u0131m planlamalarla birka\u00e7 soluma daha kazans\u0131n isterler. Objektif olarak durum bu. Gene objektif olarak, bir \u015feyin bitimiyle yeni se\u00e7enekler \u00e7\u0131kar, yeni se\u00e7enekler aran\u0131r. Se\u00e7enek de belli; \u00f6zel m\u00fclkiyete kar\u015f\u0131 toplumsal m\u00fclkiyet. Bu, sadece birtak\u0131m meta ya da \u00fcretim arac\u0131 i\u00e7in de\u011fildir, y\u00f6netim i\u00e7in de b\u00f6yledir. Halbuki bir yandan piramidal bir y\u00f6netim bi\u00e7imiyle ekonomiyi, di\u011fer yandan piramidal bir bi\u00e7imde siyasi otoriteyi y\u00fcr\u00fctmek istiyorlar.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsanlar, toplumlar nas\u0131l geli\u015firse geli\u015fsin \u00f6yle bir noktaya geldiler ki, d\u00fcnyada bu gibi \u015feyleri reddetmeye ba\u015flad\u0131lar. Hatta kendileri \u00fcretim bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirdiler. Esnek \u00fcretim bi\u00e7imi dediler, y\u00f6netime i\u015f\u00e7ilerin kat\u0131lmas\u0131 dediler. Bize bile ithal edildi biliyorsunuz, Sabanc\u0131\u2019n\u0131n lastik fabrikas\u0131yla. Tabii aldatmaca bir \u015fey. Bu, \u00f6mr\u00fc uzatmak i\u00e7in \u00e7are aramakt\u0131r. Yani bence bu soru \u201cT\u00fcrkiye\u2019de sosyalizmin, Marksizmin gelece\u011fi ne olacakt\u0131r\u201d bi\u00e7iminde de\u011fil de \u201cBu ivme nas\u0131l kazan\u0131lacakt\u0131r, can \u015feki\u015fen bir \u015feyin kar\u015f\u0131s\u0131na bir diri nas\u0131l \u00e7\u0131kar\u0131lacakt\u0131r\u201d \u015feklinde olmal\u0131 herhalde. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten can \u00e7eki\u015fiyor. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada Sovyetler Birli\u011fi ayaktayken bu can \u00e7eki\u015fme edebiyat\u0131 T\u00fcrkiyemiz\u2019e de varana kadar \u00e7ok geli\u015fti. \u0130lerleyen sosyalizm, gerileyen kapitalizm falan dendi, birtak\u0131m krizlerden s\u00f6z edildi. Asl\u0131na bakarsan\u0131z, o birtak\u0131m sosyalistlerin umut edebiyat\u0131yd\u0131. Daha os\u0131ra Ay\u2019a yar\u0131\u015ftayd\u0131lar. Yani o kadar gerilememi\u015flerdi, palyatif birtak\u0131m \u00f6nlemlerle ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulabiliyorlard\u0131. \u015eimdi art\u0131k bunu bulam\u0131yorlar. Ama bug\u00fcn kapitalizmin car \u00e7eki\u015fmeye ba\u015flamas\u0131, eskisi gibi edibiyat de\u011fildir. \u015eimdi as\u0131l \u00fcst\u00fcnde durulmas\u0131 gereken \u015fey galiba nas\u0131l olaca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 \u2013 Sosyalizmin \u00f6l\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bir \u015feye ba\u011fl\u0131yorlar. \u015eimdiye kadar ad\u0131na sosyalist denen, \u00f6yle etiketlerle ya\u015fayan birtak\u0131m \u00fclkeler oldu ve o \u00fclkelerde bir \u015feyler \u00e7\u00f6kt\u00fc. Buna bakarak sosyalizm \u00e7\u00f6kt\u00fc deniyor. Halbuki sosyalizmde \u00f6n \u015fey ne: iktidar\u0131n adresi, iktidara sahip olacak s\u0131n\u0131f\u0131n ad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
O nedir, i\u015f\u00e7iler, emek\u00e7iler, yani \u00fcretenlerdir. Ve tabii as\u0131l arkas\u0131nda olan ger\u00e7ek, ezilenler, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin iktidar\u0131 olacak. Dikkat edin, \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f hi\u00e7bir yerde, bir tane \u00fclke g\u00f6sterilebilir mi ki orada ger\u00e7ekten toplumun ezilmi\u015f insanlar\u0131 , i\u015f\u00e7ileri, emek\u00e7ileri iktidarda olsunlar\u2026<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6yle bir \u00fclke \u00e7\u00f6kmedi hi\u00e7, b\u00f6yle bir \u00fclke olmad\u0131 hi\u00e7 \u00e7\u00fcnk\u00fc. Ve olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de sosyalizm olmad\u0131. \u015eimdi bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda bir de i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin iktidar\u0131 dendi\u011fi zaman geli\u015fen teknoloji kar\u015f\u0131s\u0131nda bu say\u0131lar azal\u0131yor gibi bir \u015fey \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya. Do\u011frudur, bu say\u0131lar azal\u0131yor. Ama bir toplumun ezilen insanlar\u0131n\u0131n ezilmi\u015flikten kurtulaca\u011f\u0131 d\u00fczenin ad\u0131 sosyalizm. Ezilmi\u015f insanlar e\u011fer \u00e7o\u011funluktaysa ayn\u0131 zamanda demokrasinin ad\u0131 sosyalizm. Yani \u00e7o\u011funlu\u011fun iktidar\u0131, tabii az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir demokratik olu\u015fum meydana getirir. \u0130sterse \u00fcretim hep robotlara dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsun. E\u011fer ger\u00e7ekten e\u015fitli\u011fe dayal\u0131 bir d\u00fczen olmasa orada da ister beyaz yakal\u0131 olsun, ister \u00fcretime yard\u0131mc\u0131 insanlar olsun, onlardan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ezilecektir, e\u011fer sosyalizm denen e\u015fitlik\u00e7i d\u00fczeni sa\u011flayamazsan.<\/p>\n\n\n\n
O nedenle buraya tak\u0131lmak isteyen insanlar \u00e7ok \u015fabloncu g\u00f6r\u00fcyorlar meseleyi. Mesela \u201cproleteryan\u0131n diktat\u00f6ryas\u0131\u201d filan deniyor. Bak\u0131yorsunuz, T\u00fcrkiye\u2019de proleterya tan\u0131m\u0131 i\u00e7ine girecek insan say\u0131s\u0131 1 milyon 800 bin. Bu kadar! \u015eimdi ben klasik bir yakla\u015f\u0131mla proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunursa bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmu\u015f olaca\u011f\u0131m. Bu \u00f6l\u00e7ekte benim demokrat bile olmayaca\u011f\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n diktat\u00f6ryas\u0131n\u0131 savunan bir insan\u0131n demokrat bile olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n
Sosyalist d\u00fczende kamula\u015ft\u0131rma bir ara\u00e7t\u0131r. Sosyalizm ad\u0131nra \u00f6zel sekt\u00f6r kalkm\u0131\u015f. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde diyebilir miyiz ki \u00f6zel sekt\u00f6r hala vard\u0131. \u00d6zel sekt\u00f6re \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde son verilmi\u015fti ama insanlar\u0131n birbirlerine s\u00f6m\u00fcrmesine asla son verilemedi. Bunlar\u0131n hepsi bir y\u00f6ntem. O nedenle e\u011fer g\u00fcn\u00fcn birinde her \u015fey robotlar elinde bile olsa, e\u015fitlik\u00e7i bir insan\u0131n, yani sosyalistin durup tahliller yap\u0131p \u201cpeki kimler s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcyor acaba\u201d diye bakmas\u0131 laz\u0131m. Kim s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcyorsa orada onun s\u00f6z ve karar sahibi olaca\u011f\u0131 kadar bir pay almas\u0131 gerekiyor. Teknolojinin geli\u015fkesi bir de bu nedenle sosyalizmin \u00e7\u00f6kmesini , bitmesini getirmez. Bir tek \u015fey vard\u0131r, s\u00f6m\u00fcr\u00fc devam ettik\u00e7e sosyalist m\u00fccadele devam eder. Ger\u00e7ek ve tan\u0131m bu olmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Benim y\u0131llarca haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m belgelerde, her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ve yeni s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerine, diye bir s\u00f6z vard\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fc bug\u00fcne kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen s\u00f6m\u00fcr\u00fc. Ama s\u00f6m\u00fcrmek isteyen g\u00fc\u00e7lerin nas\u0131l yeni s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imleri yarataca\u011f\u0131 bilinmez. \u015eimdi bana sorsan\u0131z, ne bu yeni s\u00f6m\u00fcr\u00fc diye. Do\u011frusu bilmiyorum. Onlar bilmek zorunda asl\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada halklar nas\u0131l ya\u015f\u0131yor, nas\u0131l davran\u0131yor ve nas\u0131l kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorsa \u00f6yle olacak. Ama e\u011fer globalle\u015fmeye kar\u015f\u0131 emek\u00e7ilerin enternasyonalizmi olu\u015fabilirse bug\u00fcnden, \u015f\u00f6yle olabilir diye bir \u015feyler y\u00fcr\u00fctebiliriz. Ama \u00fclke \u00fclke sorarsan\u0131z daha ak\u0131lc\u0131 yan\u0131tlar verebilirim. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imleri nas\u0131l uygulanacakt\u0131r gibi, yeni s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imleri emek\u00e7i \u00e7evreleri taraf\u0131ndan nas\u0131l alg\u0131lanacakt\u0131r da \u00e7ok \u00f6nemli. O nedenle verece\u011fim yan\u0131t bir kehanetten \u00f6teye ge\u00e7emez. Yaln\u0131z genel hatlar\u0131yla, do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00f6lmek zorunda olan bir \u015feye kar\u015f\u0131 bir se\u00e7enek \u00e7\u0131kacak. Uygulamas\u0131 \u00e7\u00f6ken sosyalist etiketli \u00fclkelerde eskiye d\u00f6n\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, do\u011fal olarak yanl\u0131\u015flardan ar\u0131nma yoluna gidilecektir. Sosyalizme ilk kez ge\u00e7ecek \u00fclkelerde ise bu yanl\u0131\u015flar\u0131n daha az ya\u015fanaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n
B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 – Kapitalizmin \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmak i\u00e7in ge\u00e7ici bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak sosyalist m\u00fccadelenin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek \u00fczere konulmu\u015f bir \u015fey. Yaln\u0131z bunun s\u00fcrecinin \u00e7ok uzun olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini ta\u015f\u0131m\u0131yorum. \u0130nsanlar\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi materyalist olmak zorunda oldu\u011funa inan\u0131yorum. Ve o do\u011fadan hareketle insanlar\u0131n g\u00fcn\u00fcn birinde birbirni niye bo\u011fazlad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamamas\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekece\u011fine inan\u0131yorum. Bu nedenle s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczenine<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
29 \u2013 30 \u2013 31 Temmuz 1995 g\u00fcnlerinde Cumhuriyet Gazetesinde yay\u0131nlanan \u201cSosyalistler Tart\u0131\u015f\u0131yor\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131 dizisi kapsam\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6yle\u015fi. Bir s\u00fcre \u00f6nce feshedilen Sosyalist Devrim Partisi\u2019nin kurucular\u0131 aras\u0131nda yer alan ve genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan Cenan B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 ile \u201cD\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de Sosyalizmin Gelece\u011fi\u201d \u00fczerine konu\u015ftuk. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi Adana \u0130l Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Genel Y\u00f6netim […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38,"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37\/revisions\/38"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cenanbicakci.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}